Conversas arredor da mesa de pedra (Artigos)

Oficina de Turismo: aberta... ou “pechada por vacacións”
A base orientativa para o viaxeiro é a oficina de turismo, onde, por todos os sistemas, directos ou indirectos como os internáuticos, impresos... se ofrecen itinerarios, recursos turísticos, ofertas de ocio nunha bisbarra...

A destrución “oficial” dun recurso cultural: Arretén en Padrón
Padrón é escenario moi vencellado á Historia de Compostela e Galiza, arqueoloxía, literatura, tradicións....e dentro dela hai espazos como iría Flavia, Santiaguiño do Monte ou a ruta Rosalia que serian merecentes de maior atención. Paramos en Arretén

A exemplar lección do Museo Etnográfico da Capela
A Capela é un pequeno municipio coruñés, nacido pra servir a camiños que seguindo o Eume conducen a terras lucense... bisbarra con vestixios de todo tempo, o mosteiro de Caaveiro e as fragas do Eume entre eles.

Do pobo para o pobo: a humildade e a grandeza de Antonio Fraguas
O ´Día das Letras Galegas do 2019´ dedicase a Antonio Fraguas, ´bo e xeneroso´, etnógrafo, historiador que vive boa parte do século XX, con todo o que significa a sementeira humanista do Seminario de Estudos Galegos, base do Museo do Pobo Galego.

Análise dunha mostra sobre tres xeitos de facer artesanal: a cestería, os oleiros e a xoiería en Galiza, partindo dende as orixes ao deseño actual.
“Pensar coas mans” unha mostra pra enxergar

Escolas de Arte , obradoiros de artesáns pra rehabilitar o Patrimonio Cultural.
O incendio de Notre Dame de París avivou a un tempo o lume dun vello debate arredor das medidas preventivas co Patrimonio Cultural, a un tempo sobre a súa rehabilitación en estilo ou non. Ao respecto as escolas de artesáns teñen futuro nun país culto

Punxín: do San Vintila a Alberto Cortez
Punxín é un pequeno concello no ourensán Ribeiro do río Barbantiño, onde polo sc IX fixo misión de humanismo o mítico San Vintila. Terras de onde,a inicios do século XX partiu pra Pampa arxentinas ´´El abuelo´ Manolo do cantoautor Alberto Cortez....

Arredor da Pascua de Flores, das roscas de pan doce e dos ovos
O Domingo de Pascua (pasaxe) pecha o ciclo vida-morte-vida, entrada difinitiva no tempo florido e farase con cirimonias litúrxicas, con estreas, regalos dos padriños: roscos e ovos de doce, formas cosmogónicas. Sendo o Cirio Pascual símbolo da luz.

O Museo Etnográfico Monte Caxado das Pontes
As Pontes abre as Portas do Museo Etnográfico Monte Caxado, resultado da constancia guiada por un mestre, contaxiando a compañeiros, empregados e a alumnos do centro: recoller anacos da memoria labrega e gandeira de antes da industrialización .

A teoría e a praxe galega e universal de Luis Seoane
A Academia Galega de Belas Artes dedica cada 1 de abril a celebrar o ´Día das Artes Galegas´ este 2019 arredor do creador Luis Seoane, caracterizado polo compromiso sociocultural con Galiza. Obra feita pra levar á industria como parte da identidade.

A maxia das escaleiras galegas
Concluimos que un pobo culto sabe acondicionar o seu medio pros cultivos, achanzar o territorio, deseñar e construir escalóns que dan acceso aos altares, grandes escalinatas sobre as que erguer os templos... Galiza aprendeu e impartiu esa lección.

Rubiáns, o pazo das ilusións, das camelias e do albariño
O Pazo de Rubiáns en terras do Salnés é berce do feudalismo galego: ´Casa Grande´, xardíns, viñedos de Albariño...Visita recomendada pra coñecer a traves das exóticas camelias as relacións co mundo, os novos experimentos florais e a súa xestión....

Vimianzo: resume da Historia de Galiza
O Concello de Vimianzo en Terras de Soneira, camiños que van e veñen de Fisterra, resume nos seus escenarios o acontecer da Historia de Galiza: megalitos, castros, romanización, cristianización e suevos, o medievo feudal, representativos pazos...

O lastre dunha historia machista: someter e submisión
Introdución a unha historia inacabada pola igualdade entre mulleres e homes, sometida a lastres culturais e o peor polo mercantilismo,a novas liturxias e postureos, cando implica educación cotián, especialmente a través dos medios de comunicación.

Todo reducido a cinza...fin e principio
Repaso sobre a significación da cinza na cultura, especialmente nese tempo que despois do libertario Entroido abre a esoutra corentena de cavila que é a Coresma. Cinza, resultado dunha labarada de luz e quentura, base da terra e dos cultivos.

Orixe e orixinalidade do Entroido e das máscaras galegas
Galiza, pais que abre portos e camiños...ofrece un Entroido, esa festa da entrada na primavera cun longo almanaque e variados substratos que denuncian aspectos prehistóricos, célticos, romanos, medievais até de hoxe mesmo.

Onde e cando o porco é o rei
O tema do porco merecería un tratado, especialmente na Galiza, onde perviven tantas esencias identitarias ´célticas´. Cultura na que este animal, tan literario, significa o monte domesticado e base da mantenza. Denostado, a pesares de todo.

Nas orixes do celtismo... galego
Posta en valor da publicación ´Nas orixes do Celtismo Galego´ (2017) do historiador cultural Fernando Pereira. Cuestión que parte das cronicas da Antigüidade... nas que, ampliadas, no Rexurdimento se afianzará a identidade galega.

Arredor do pote “galego”
Introudución á significación do pote na cultura galega, corazón na lareira antiga: cacerolo de ferro, de boca estreita, barrigudo e co trespés engadido a súa base, diferenciado da pota, uniforme e coa boca ancha pra acoller o cocido dos lacóns....

Murguía “Frasquiño de esencias”... galegas”
Introdución á inmensidade de quen foi base do Rexurdimento Galego, o precursor Manuel Murguía, esposo de Rosalía de Castro. Persoeiro interesadamente ensombrecido, referente dos pasos do Provincialismo ao Rexionalismo e dende este ao Nacionalismo...

Arredor do pasado e presente da coruñesa casa do ilustrado Xosé Cornide
O coruñés Cornide Saavedra (1734-1803) foi gloria da Ilustración universal. A súa casa, que non pazo urbano, coroando a Cidade Vella da Coruña, é todo un símbolo. Facendo ´Memoria Histórica´ reapasamos o seu acontecer, deica ser ´regalo´ ao dictador.

O vimieiro na paisaxe rural galega
Resulta curioso que na actualidade aparezan esquecidos aspectos tan influintes na cultura como foi a árbore do vimieiro, esencial pra cestería e pras súas secuencias xeométricas...esquecido polos paisaxistas, nas novas tendencias de lands art...

Galiza e a neboeira, tópico, filosofía e poesía
Retomando artigos de Risco, Otero Pedrayo e Filgueira, así como pousando na visión do pintor Tino Grandio, afondamos significación e no seu tópico en Galiza. Como vía láctea terrestre, nimbo pra saudades, señas, meigas, trasnos, mouras....

Oriente, primeiro capítulo da Historia Universal
Retómase un tema sobre o que teimaba o sabio ourensán Vicente Risco, autor de ´El oriente contado con sencillez´. Cara á alborada, onde nace a palabra, entón a Lei e canto supón, as relixións, as xerarquias.... ´Orientarse´ é referenciar o Oriente.

A tradición do Belén en Galiza
A instalación do Belén, sobre o nacemento, igual que o Viacrucis, sobre a morte de Xesús...forma parte da misión didáctica franciscana, con tanto arraigamento en Galiza. Viaxe arredor das escenografías de Beléns de Díaz Valiño e de Arturo Baltar.

Viaxar con...homes e mulleres creadoras
Reflexión arredor dos cadernos turísticos de ´Viajar....com´, iniciativa da Delegaçao Regional da Cultura Norte de Portugal, modelo que convida a furar entre paisaneaxes, paisaxes, ´locus amoenus´ da vida e da obra de homes e mulleres creadoras.

A Breijoeira, o palacio do Albariño en Monçao
Nas terras do Alto Minho, fronterizas con Salvaterra da Galiza, aséntase o grandioso Palacio da Breijoeira, onde nos anos setenta, por iniciativa da súa propietaria se retoma a experiencia dos viños da cepa Albariña. Lección de xestión do patrimonio.

A Arte e a Guerra Civil Española
Golpistas e exército republicano español coincidiron en poñer a salvo o Patrimonio Cultural, especialmente do Museo do Prado e doutros museos e palacios. A tal efecto depositáronse os bens en diferentes partes, posteriormente rescatados.

O Coloso de Pedralva en Guimâraes
Análise dunha xigantesca escultura, aparecida entre Guimarâes e Braga a fins do século XIX, conservada no Museo da Fundación Martíns Sarmento en Guimarâes e dende 1990 na rotonda de entrada do supermercado Continente na cidade portuguesa.

Xeografía Sacra Galega
Paseo por lugares considerados ´máxicos´ deste Cabo do Mundo que é Galiza. Embigos onde converxen os Catro Elementos e a paisanaxe se vencella coa súa paisaxe nun ancestral culto panteista cristianizado e celebrado en romaría.

A Historia da Cociña nos fundamentos da Historia da Cultura
Dime o que comes e direiche quen eres... e velaí as raiceiras da cultura. Temos vivido varios xeitos de preparar un xantar e de servir unha mesa: dende a lareira ás vitrocerámica...xantar rural, pacego, o das feiras e festas.. deica a mcadonalización

Defuntos, Magostos e outras variantes comerciais
Galiza celebrou sempre e abrindo a novembro o tempo dos Defuntos e dos Magostos, agora enfrontado á globalidade comercial do Halloween e do Samáin gaélico... En Galiza a morte é ´amiga´: parroquia da ´compaña´...viste de branco e da consellos...

“A derradeira lección do Mestre” Castelao
No 1945, 5 anos antes da morte de Castelao, este presenta o lenzo de gran formato ´A derradeira lección do mestre´ no que recolle un tema xa tratado por el nas estampas da guerra civil en Galiza para ´non dar a esquecemento da inxuria ...´

Medio século de Historia do Museo Arqueolóxico da Coruña
Un 5 de outubro de 1968, fai medio século, abríuse ao público como Museo Arqueolóxico e Histórico o Castelo de S. Antón. Pasado o tempo faise necesario dedicar o centro a contar a súa propia historia e a Arqueoloxía e a Historia a novos espazos...

Radiografía da empanada galega
Breve historia dun xantar de feira, festa e romaría galega: a empanada. As diferentes fórmulas do pan, de contido...a súa tradición e evolución mesmo na arte.

Novos e vellos andazos
Repaso dalgúns andazos, que por diversos motivos, especialmente polo cambio climático, afectan á vida e á convivencia, interfirindo na cultura, facéndose tamén globais.

A cor que se lle daba ás pedras
Nas tradicións galegas dos canteiros estaba en darlle á obra acabada en pedra unha capa protextora de cal, mesmo a completar as esculturas de cruceiros, escudos e outras con cor...As modas acabaron con este xeito estético, xa dificil de recuperar.

O Patrimonio Cultural a través de visitas guiadas teatralizadas
Reflexión sobre os imperante xeitos de achegar o Patrimonio Cultural ao gran público a través de visitas guiadas teatralizadas. Performance, teatro que require especialización a sumar a saber o que se explica e sabelo transmitir..

Sobre o cultivo e a cultura do viño: a vitivinicultura
Setembo é tempo da vendima, final dun longo proceso que remata con brindes, compartindo os sabores e saberes da Terra. Por algo do viño se fai sacramento e se leva a un caliz,co pan enseñas armeiras de Galiza.

A lección de Núremberg: onte da fascinación á violencia, agora á educación pola Paz
¿Qué facer con continentes e contidos, con reliquias cargadas de fascinación nazi, de ideoloxías de odio e morte?. Núremberg ofrece un exemplo sobre as ruínas do que foi Centro de Convencións do partido do III Reich .

Arredor das serpes na cultura galega
Réptil que participa intensamente da interacción dos Catro Elementos, que do letargo invernal no escuro frío da fondura da Terra, no verán sae á luz. Repaso introductorio á súa significación e coincidencias en diferentes culturas e na Galiza.

“Rivera” sempre na dianteira do Carballiño e da Historia do Fútbol
Repaso sobre a orixinalidade do xogador de futbol carballiñés Cesareo Rivera, de familia de transportistas, xogador do Sporting Club da súa vila, do Santiago, 1959 do Ourense, Sevilla, do 65 ao 72 no Celta, onde se retira en plena apotese.

Profesionais da Conservación e Restauración do Patrimonio Cultural
Os Conservadores e Restauradores do Patrimonio Cultural fan unha chamada de atención tanto fronte ao intrusismo, como aos criterios de selección en concursos convocados polas administracións, nos que prima a baixa nos precios sobre a excelencia .

O “Bosque de Galicia”, o Monte Ilicino e o Libredón
Dende o 2016 un novo proxecto arrodea o complexo da ´Cidade da Cultura´, é o do ´Bosque de Galicia´. Precisamente onde a tradición sitúa o ´Monte Ilicino´ , bosque de monstros que abría ao couto do ´Libredón´... Mitos que semellan esquecidos.

A arte antiga de argallar as festas: os Mordomos
Meditación arredor do xeito de argallar as festas populares en Galiza: dos ´Ramistas´ ás encargadas dende os concellos a empresas de Xestión Cultural, pasando polos ´Mordomos´ e as ´Comisións de Festas´ entre outros asuntos festivos en muda.

Outro, entre tantos atentados ao Patrimonio Cultural Galego
Resumo de causas e efectos da ristra continua de atentados ao patrimonio cultural de Galiza. Entre as causas a aculturación e a falta dunha educaión integral dende tódo-los ámbitos, especialmente dende os medios de comunicación

Percebes Galegos
Entre os mariscos o percebe esta considerado ´o rei´. O nome de Galiza súmase á súa calidade, ao sabor, mesmo á historia e á cultura do percebe, importantísima fonte de economía, sometido a argucias pro mercado ilegal. Noutrora despreciado.

Romaría en Padrón: o Santiaguiño do Monte
Paseo a través das lendas e lugares en relación coa predicación do Apóstolo Santiago por terras de Iría, así como da ´Translatio´ do seu corpo morto, o encontro coa Raíña Lupa:o lugar, as pedras, a fonte e a romaría de Santiaguiño do Monte.

O real e o virtual na comunicación dixital: as emoticonas
Reflexións arredor da linguaxe virtual, dos grafismos e da súa influencia na realidade, na cultura, na arte, na mesma conversa. A globalidade e a localidade nas novas fórmulas de comunicación dixital..

TENREIRO BROCHÓN, PINTOR DO ESPÍRITO DA PAISAXE
Adentrámonos na vida e na obra do pintor coruñés Antonio Tenreiro Brochón (1923-2006). Obras de pequeno formato que reflicten poeticamente sensación, o devalar das horas ao longo do día e nas estacións do ano.

Historias e contos arredor do “Can do Demo”
Pescudas sobre as tradicións e representacións do Urco ou o ´Can do Demo ´ en Galiza e nos países célticos. Visións asociadas cun mal presaxio, coa morte....

Os países gaélicos, Galiza e o lume
O lume, un dos ´Catro Elementos´, imprescindible e celebrado en festas de carácter cíclico, agrario, equinoccios e solsticios, especialmente cada 24 de xuño, o San Xoán, cando no mencer as raiolas do sol entran nas cámaras funerarias do Megalitismo.

O inspirador “Libro máxico do San Cibrao”
Nos séculos pasados foron populares en Galiza estas páxinas que recollen consellos de magos sobre remedios, feitizos, exorcismos e mesmo ofrecen a localización de tesouros antigos....

No principio foi a auga...
Repaso sobre a significación da auga nas civilización e na cultura, un dos ´Catro Elementos´ necesarios para a vida, auga do mar, ríos,lagoas, nacedouros, orixe de cidades, base de mosteiros, inspiración para creadores....

Oleiros, concello para vivir
A ´Cidade das Rías foi proxecto ideado polo arquiteto Andrés Fernández Albalat a aplicar na beiramar do chamado ´Golfo Ártabro´. Pero na desplanificción cundiu o caos, entre o que se salva o concello de Oleiros, onde ´os peóns teñen prioridade´

Alicornos pra alentar a fantasía e a poesía
Paseo a través do alicorno ou unicorno, sobre a súa orixe, significación nos mitos, no cristianismo...as interpretacións na arte e fonte de inspiración literaria.

Museos: hiperconexión, enfoques, públicos , teoría e realidade
Reflexións arredor do tema proposto polo ICOM para o ´Día dos Museos´ do ano 2018: o papel das redes na sensibilización, en informar para formar sobre o papel dos museos. Si ben hai outras carencias previas na elementalidade da museoloxía.

Liberté, fraternité, egalité...
Sintético repaso polo Maio francés do 68 e dos seus sucedaneos, a filosofía que os inspirou...foron aqueles, entón mozos e hoxe os seus fillos os que se sentan nos despachos dunha política en contubernio coa banca e cos mercados ...

Iniciarse no mundo céltico do Rei Arturo
Repaso do tema artúrico no mundo céltico, incluida Galiza: persoeiros, accións, lugares, símbolos... sempiterna fonte de inspiración de ascéticas aventuras e desventuras

O “Ideal” da arqueoloxía coruñesa
Lembranzas das colaboracións do que subscribe como Director do Museo Arqueolóxico da Coruña (1975-1997) con ´El Ideal Gallego´, a sensibilización arredor do Patrimonio Cultural da Coruña

Ai ven o maio florido... con estrelas, cruces e pancartas
Primeiros días de maio, celebracións en relación coa Árbore da vida:flores que serán froitos, sementes...anovación, cristianizadas coa Santa Cruz, ´Árbore de Redención´, politizadas en esperanzas proletarias...

Cerdeiras florecidas de abril
Introdución á significación da árbore da cerdeira, da súa relación coas Catro Idades: espida no inverno, florida na primavera, roxa e verde no verán, dourada no outono...

18 abril, Día dos Monumentos: herdo pras nosas xeracións
Dende 1983 o ICOMOS ven celebrando a xornada do 18 de abril como DÍA INTERNACIONAL DOS MONUMENTOS E DOS SITIOS, neste 2018 baixo o lema PATRIMONIO PARA AS NOSAS XERACIÓNS, chamada a incorporar nas redes cuestións como a aquí tratada

Ars Amandi ou o raio do desacougo
Meditacións e paseo a través do sempiterno tema e recetarios literarios sobre a arte de amar, o frechazo, a sedución, o ligue, as aplicacións internáuticas, a infidelidade, os celos...

´DÍA DAS ARTE GALEGAS 2018´ e o arquitecto pontevedrés La Sota
Introdución á vida e obra do arquitecto pontevedrés Alexandre de la Sota (1913-1996), representativo do Movemento Moderno, caracterizado pola teoría e a praxe da esencialidadade e a quen neste 2018 se dedica o 1 de abril, ´Día das Artes Galegas´

García Martínez, o Seminario de Estudos Galegos e o Museo do Pobo
Homenaxe a Carlos García Martinez (1945-2017) repasando aspectos biográficos en relación coa conservación, o estudo e a divulgación do patrimonico cultural galego, en especial a través da obra da que foi piar, o Museo do Pobo Galego.

Fobias e filias que marean a Historia
Cavilares arredor do nacimento dos imperios e das lendas negras e aureas entre os ´uns´ e os ´outros´, ESTES SEMPRE FEOS, RUÍNS...

Galiza e Carmiña Martín Gaite
As paisaxes e paisanaxes maternais e galegas de Carmen Martín Gaite deixan pegada no seu xeito de ser e descubrimolas a través dos seus escritos e das súas confesións: esa ansia de asomarse ás xanelas e enxergar o mundo, as mulleres, o panteismo...

Galiza, berce de feudalismos... e conquistas: a nobreza
Cavilacións arredor dun tema de permanente actualidade e resquicio medieval, os privilexios por ser de ´sangre azul´ e prebendas outorgadas dende a Corte.....

Paisaxes e paisanaxes do pintor Sucasas
Cavilares arredor da obra do pintor de Lalín Sucasas, retratos da Galiza, por mor da súa mostra no Museo de Belas Artesa da Coruña. Entroido-Coresma 2018

Cantos de Nadal Galegos...enxordecidos
Cantos de Nadal Galegos...enxordecidos

Altares, rituais e sacrificios na antiga Gallaecia
Altares, rituais e sacrificios na antiga Gallaecia

“Andar ás xaneiras”, cousa de gatos e agoiros...
“Andar ás xaneiras”, cousa de gatos e agoiros...

En terra e tempo bretemoso dos suevos
En terra e tempo bretemoso dos suevos

Polo san Brais máis día verás
Polo san Brais máis día verás

Samede das Mariñas: vello, novo e sempiterno Entroido
Samede das Mariñas: vello, novo e sempiterno Entroido

Luís Monteagudo (1919-2018) arqueólogo coruñés
Luís Monteagudo (1919-2018) arqueólogo coruñés

O turismo e un turista, o arquitecto Sir David Chipperfield e Corrubedo
02/09/2017